ZUNZUNSTARTUPS
Gần đây, có một founder chia sẻ với tôi rằng “buddy” thân thiết nhất mà anh ấy trò chuyện mỗi ngày… lại là AI. Không phải kiểu dùng như một công cụ để làm việc. Mà là trò chuyện thật sự — hỏi ý kiến, phản tư, giãi bày, và đôi khi chỉ đơn giản là xả stress sau một ngày quá tải. Có founder khác còn chia sẻ thẳng rằng, cả những quyết định quan trọng nhất của doanh nghiệp — từ chiến lược phát triển cho đến các bài toán M&A — giờ đây đều được “thảo luận” với AI trước tiên. Điều này khiến tôi suy nghĩ nhiều về cách chúng ta đang thay đổi, cần tiến hoá trong cuộc sống chung với AI ngày nay.
Trước đây, một founder giỏi thường là người tích luỹ được nhiều trải nghiệm, nhiều kiến thức, nhiều góc nhìn theo thời gian. Nhưng bây giờ, trí tuệ đó không còn nằm hoàn toàn trong đầu founder nữa. Nó nằm ở cách founder đặt câu hỏi, cách họ dẫn dắt cuộc hội thoại với AI, và quan trọng hơn cả là cách họ tổng hợp lại để đưa ra quyết định cuối cùng. Nói một cách khác, AI đang dần trở thành một phần mở rộng của nhận thức, và lợi thế cạnh tranh cũng đang dịch chuyển — không còn là “ai biết nhiều hơn”, mà là “ai hỏi đúng hơn và nghĩ đến cùng hơn”.
Sự thay đổi này kéo theo một chuyển dịch lớn trong cách chúng ta tiếp cận tri thức. Nếu trước đây việc “cập nhật thông tin” mang tính khá thụ động — lướt newsfeed, đọc báo, theo dõi một vài KOL hay newsletter quen thuộc — thì bây giờ nhiều founder không còn chờ thông tin đến với mình nữa. Họ chủ động hỏi, chủ động đào sâu vào những gì mình muốn hiểu, và chỉ dừng lại khi cảm thấy đã đủ rõ.
Thậm chí, gần đây có một founder còn kể với tôi về “Jarvis” — AI agent riêng của anh ấy. Mỗi ngày, Jarvis tự đi “lượm” những thông tin mà anh quan tâm, đọc, lọc, rồi tóm tắt lại thành những gì thực sự cần thiết. Điều thú vị là trong đó có cả những bài viết của tôi trên Zunzunstartups — được Jarvis đọc, chắt lọc, rồi tổng hợp lại một cách dễ hiểu gửi tới founder đó. Nghe thật thú vị vì lúc này người viết như tôi không còn biết chắc ai là người trực tiếp đọc bài của mình. Nội dung không còn đi thẳng từ người viết đến người đọc, mà đi qua một lớp trung gian, nơi nó được diễn giải lại, rút gọn lại, và cá nhân hoá trước khi đến tay người tiêu thụ nội dung cuối cùng. Ở một góc nhìn nào đó, chúng ta không chỉ viết cho con người đọc nữa, mà còn viết cho cả AI hiểu.
Ở một góc khác, AI cũng đang chạm đến một điều rất con người — sự cô đơn của founder. Hành trình xây dựng doanh nghiệp vốn dĩ đã cô đơn, không phải lúc nào cũng có người để nói chuyện thật lòng, và không phải điều gì cũng có thể chia sẻ với co-founder, với team hay thậm chí với investor. AI xuất hiện ở đúng khoảng trống đó: luôn sẵn sàng, không phán xét, không mệt mỏi. Bạn có thể nói bất cứ điều gì và luôn nhận lại một câu trả lời.
Với những nhà đầu tư như chúng tôi, tất cả những thay đổi này đặt ra một câu hỏi rất thẳng: vai trò của mình là gì trong một thế giới mà AI có thể trở thành Discussion Partner tốt đến vậy? Trước đây, một phần giá trị của investor nằm ở việc đưa ra góc nhìn, chia sẻ kinh nghiệm, phản biện chiến lược. Nhưng bây giờ, những thứ đó đang dần trở nên “rẻ” hơn, khi AI có thể làm nhanh hơn, rộng hơn, và luôn sẵn sàng 24/7. Thậm chí, founder còn có thể chia sẻ với AI nhiều context hơn với một người bình thường, vì không có nỗi lo bị đánh giá. Nếu cứ tiếp tục đóng vai “người đưa lời khuyên”, thì có lẽ các nhà đầu tư sẽ bị đào thải bởi chính AI. Tôi tin rằng, sự dịch chuyển cần thiết vì thế cũng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết — từ Advisor trở thành Co-builder. Không phải chỉ là nói founder nên làm gì, mà là cùng founder làm.
Trong một thế giới mà insight và framework ngày càng bị “commoditized”, thì thứ trở nên quý giá hơn chính là Execution và Connection. Founder sẽ cần investor không chỉ để nghe thêm một góc nhìn, mà để mở ra những cánh cửa mà họ không thể tự mở một mình: tiếp cận các loại hình vốn phù hợp với từng giai đoạn phát triển, kết nối với khách hàng, đối tác, thị trường, thu hút những talent có thể thay đổi quỹ đạo của công ty, và quan trọng hơn cả là cùng ở đó trong những thời điểm khó khăn nhất — khi mọi framework đều không còn đủ. Có một điều mà AI chưa thể làm, đó là cùng chia sẻ rủi ro. AI có thể đưa ra hàng trăm phương án, nhưng AI không phải là người chịu trách nhiệm cho bất kỳ phương án nào. Còn chúng ta thì có, và có lẽ trong tương lai, đó mới là phần giá trị cốt lõi nhất.
Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà ranh giới giữa con người và công cụ AI ngày càng mờ đi. Founder có thêm một người bạn mới — rất thông minh, rất kiên nhẫn, và luôn sẵn sàng. Nhưng chính vì vậy, những mối quan hệ giữa con người với con người của chúng ta, nếu không được nâng cấp, sẽ trở nên kém giá trị hơn. Và có lẽ, đó là một lời nhắc rất rõ ràng, không chỉ cho founder hay investor, mà cho tất cả chúng ta: trong thời đại AI, giá trị không còn nằm ở việc chúng ta biết gì, mà nằm ở việc chúng ta có thể cùng ai, dám cùng ai, làm điều gì và hướng tới điều gì. Hy vọng những dòng suy nghĩ chiêm nghiệm này là những lời chia sẻ gợi nhắc cho chính tôi và chúng ta cùng nhau “tiến hoá” thay đổi tốt hơn, thành công hơn trong cuộc sống chung với AI nhé! Yeah, just keep fighting vì điều này nhé, chúng ta!!