Zunzun Catchup

Vừa qua tôi có tham gia họp với đội ngũ sáng lập của một startup tại Việt Nam, với mô hình tạo doanh thu từ bán quảng cáo và thu phí người dùng theo tháng với các gói dịch vụ nâng cấp (premium plan). Nhận thức được vai trò quan trọng của SEO (tối ưu hóa công cụ tìm kiếm), tôi có đặt một vài câu hỏi về cách startup này xây dựng chiến lược SEO. Tuy nhiên, từ câu trả lời nhận được từ đội ngũ nhà sáng lập khiến tôi nhận ra được rằng, SEO vẫn chưa được nhận thức đúng tầm quan trọng của nó trong việc giúp startup ở giai đoạn sớm phát triển một cách dài hạn. Đây chính là động lực giúp tôi tìm hiểu sâu về vai trò và ví dụ nổi bật về cách startup Canva theo đuổi chiến lược tăng cường SEO cho mình, thông qua bài viết này.

Vừa qua, điều làm tôi đặc biệt ấn tượng trong báo cáo kết quả kinh doanh cả năm 2022 của Grab đó là, cam kết Tăng tốc trở thành công ty có lãi (Accelerating path to profitability). Mục tiêu này của Grab có lẽ sẽ không còn xa nữa, với kết quả kinh doanh tích cực của năm 2022, sẽ là tiền đề giúp Grab có thể đạt được lợi nhuận sớm hơn theo kế hoạch, đó là vào quý 4 năm 2023, thay vì phải tới hết quý 2 năm 2024. Có lẽ cả Airbnb và Grab đang cho thấy một bài học thực thế trong bối cảnh kinh tế suy thoái vốn như hiện nay, dành cho các founder, những người vẫn đang phân vân lựa chọn giữa lợi nhuận và tăng trưởng: Rủi ro là bất đối xứng. Nếu có lãi, bạn vẫn có thể sống để chiến đấu tiếp. Nếu bạn hết tiền, bạn sẽ chết!

Thường thì mọi người đều không muốn phải tốn quá nhiều công sức để thay đổi mà muốn chọn làm những thứ quen thuộc. Với start up, sức ì ghê này gớm tới mức có thể triệt tiêu nhiều nỗ lực, nguồn lực đổ vào để đẩy startup tiến về phía trước, thậm chí khiến chúng ta phải định vị lại đối thủ thực sự của startup là ai. Cám ơn quý báo Dân trí, đã đăng lại bài daily blog gần đây của tôi, vì đã tìm thấy ở bài viết tiếng nói đồng cảm cùng với các nhà sáng lập, người đang vật lộn với vấn đề này của chính mình và của chính startup mình đang điều hành. Tôi tin rằng, từ việc hiểu được nguyên lý của lực quán tính sinh ra sức ì này, và những hệ lụy của nó, chúng ta có thể tìm ra được những lực tác động quan trọng và cần thiết.

Theo Micheal Seibel - Managing Director của Y Combinator, các nhà sáng lập startup chỉ nên dành "5% chu kì CPU" trong việc gọi vốn. Nhưng thực tế, khi tiếp xúc với các nhà sáng lập ở Việt Nam, tôi thấy "xót" cho họ: họ đang phải dành quá nhiều thời gian cho việc gọi vốn. Thiết nghĩ, startup Việt cần có những cách làm khác biệt, hiệu quả hơn, để có thể tiếp cận với dòng vốn đầu tư nhanh hơn. Nhân dịp tôi đang hỗ trợ một vài startup chuẩn bị cho kế hoạch gọi vốn trong mùa dòng tiền khan hiếm hiện nay, tôi xin phép được chia sẻ lại bài viết của tôi được đăng trên Vietcetera trước đó, về bí quyết giúp founder giảm "CPU" khi gọi vốn. P/s: Xin cám ơn Vietcerera rất nhiều vì luôn ủng hộ lan toả các bài viết tâm huyết của tôi nhé!

Gần đây, gặp gỡ và nói chuyện với nhiều nhà sáng lập startup, tôi nhận ra có một thách thức đầy nghịch lý - nhưng lại tồn tại một cách tự nhiên trong cuộc sống mỗi con người. Đó là, chúng ta dù luôn muốn tiến về phía trước, phát triển hơn, nhưng lại bị “kìm” lại bởi một thế lực ghê gớm, đó là lực quán tính. Nó len lỏi vào mọi ngóc ngách của tổ chức, của mỗi các nhân - từ khách hàng, nhà sáng lập, tới mỗi con người trong startup. Nó ghê gớm có thể triệt tiêu nhiều nỗ lực, nguồn lực đổ vào để đẩy chúng ta tiến về phía trước. Tới mức khiến chúng ta phải định vị lại đối thủ thực sự của startup là ai.

Vừa qua dạo quanh Twitter, tôi bắt gặp bài post này của anh Mike Walsh - là CEO công ty tư vấn tên là Tomorrow, đồng thời là tác giả của 3 cuốn sách bán chạy, người viết đóng góp nội dung cho Harvard Business Review về các chủ đề liên quan tới phong cách lãnh đạo tiên tiến, ra quyết định dựa trên dữ liệu, xây tổ chức tinh gọn…Với những hiểu biết và uy tín của mình trong giới kinh doanh, anh đã có bài post dưới đây, khiến tôi phải dừng lại để suy nghĩ. Bài post của anh mang thông điệp mạnh mẽ là startup không nên nhận vốn từ VC mà chưa từng có kinh nghiệm điều hành công ty trong một vài năm. Nhưng thực sự điều này có đúng và đủ?

Công nghệ liên tục được cải tiến, tính năng sản phẩm hay xu hướng thị trường đến rồi sẽ đi, duy chỉ có JTBD - công việc cần được hoàn thành của khách hàng là vẫn tồn tại theo thời gian. Việc kiên trì đổi mới với JTBD, sẽ đưa startup phát triển bền vững, giữ chân và mở rộng được được khách của mình. Nhân dịp vừa qua, tôi lại “sửng sốt, bàng hoàng" nhận ra tài khoản thẻ tín dụng của mình bị trừ một số tiền không nhỏ là tiền lãi và tiền phí phạt do thanh toán muộn. Tôi xin phép được chia sẻ lại bài viết ngày của mình trên Vietcetera, với mong muốn mạnh mẽ đề xuất tới ngân hàng cần thêm tính năng gửi thông báo “notification" nhắc nhở trước hạn thanh toán, để hiện thực hoá JTBD là tối ưu Cashflow của những người dùng trẻ như chúng tôi.

Ngày cuối tuần vừa qua, tôi đã dành cho mình một ngày nghỉ trọn vẹn. Trọn vẹn theo nghĩa là hoàn toàn ngắt kết nối với mọi người liên quan tới công việc. Là nhà đầu tư khởi nghiệp, làm việc trong môi trường startup với nhiều hối hả bận rộn, thì thực sự tôi chưa khi nào cảm thấy hết việc để làm, nghĩa là chưa khi nào có cảm giác được nghỉ ngơi trọn vẹn cả. Chắc hẳn các nhà sáng lập startup hay các anh chị em bàn bè cùng làm nghề đều có suy nghĩ này giống tôi. Làm việc dưới áp lực lớn trong guồng quay liên tục như vậy, làm sao để chúng ta có thể tránh bị Burnout - hội chứng cháy sạch, để có thể tận hưởng được ngày nghỉ trọn vẹn có ý nghĩa thực sự?

Sự tự tin và sự khiêm tốn vốn hay được coi là đối nghịch, khó tìm được điểm giao nhau. Nếu tự tin mà không có sự khiêm tốn cần thiết, sẽ tạo ra sự kiêu ngạo và mù quáng. Mặt khác, nếu chỉ khiêm tốn mà không có sự tự tin cần thiết sẽ bị coi là nhược tiểu và thiếu năng lực. Sự tự tin vào chính mình rất quan trọng trong lãnh đạo. Tuy nhiên, sự khiêm tốn để biết mình còn thiếu sót ở đâu và tìm kiếm sự giúp đỡ cũng quan trọng không kém. Do đó, sự Confident Humility - sự khiêm tốn một cách tự tin, sẽ giúp các nhà lãnh đạo cân bằng được cả hai điều quan trọng này. Đây cũng chính là cơ sở để họ có sự khiêm tốn cởi mở để chấp nhận rằng họ có những hạn chế, thiếu sót nhưng có đủ tự tin vào khả năng họ có thể tiếp thu thêm kiến thức, hoàn thiện mình tốt hơn.

Airbnb đã thực sự trở thành niềm cảm hứng lớn cho tôi, để suy nghĩ sâu sắc về bản lĩnh, tư duy và năng lực của nhà sáng lập và đội ngũ của startup có vai trò quan trọng như thế nào tới vận mệnh phát triển của một doanh nghiệp. Ai bảo startup không thể cân bằng phát triển được cả top-line và bottom-line? Airbnb đã làm được. Tôi tin các startup Việt của chúng ta cũng có thể làm được. Yeah, keep fighting nhé!!

BuyMed cũng đã mất 1.5 năm để tìm thấy PMF trên tập người dùng Early Adopter và gần 3 năm kể từ ngày thành lập, để tìm thấy PMF trên tập người dùng Early Majority. Qua hành trình tìm thấy và tiếp tục đi tìm PMF của BuyMed, tôi hiểu được một điều rằng: Cả nhà sáng lập startup và nhà đầu tư không nên vội vã đẩy tăng trưởng bằng mọi giá, để có được nhiều người dùng ban đầu, mà bỏ qua việc đạt được PMF. P/s: Xin cám ơn quý báo CafeBiz đã đăng lại bài blog của tôi chia sẻ về hành trình đi tìm PMF của BuyMed. Nhân dịp tuần này tôi nhận được nhiều cầu hỏi liên quan tới BuyMed và vòng gọi vốn mới nhất, tôi xin phép được chia sẻ lại bài viết tâm huyết này của tôi ở đây nhé!

Trong các buổi họp với nhà sáng lập startup ở giai đoạn sớm, khi cân nhắc cơ hội đầu tư tôi thường đặt câu hỏi về lợi thế cạnh tranh của startup đó. Các câu trả lời tôi thường được nhận sẽ là đội ngũ dày dặn kinh nghiệm, năng lực phát triển sản phẩm, lợi thế về chi phí…Tất nhiên, đây đều là những lợi thế cạnh tranh tuyệt vời cho bất kỳ một công ty startup nào. Tuy nhiên, tôi nhận thấy, còn có một điểm nữa vô cùng quan trọng, nhưng thú vị là thường không được đề cập trong các câu trả lời. Đó là: Speed - Tốc độ. Thực tế trong quá trình đồng hành với nhiều startup, tôi nhận ra càng rõ nét vai trò không thể thiếu của vũ khí mang tên “Tốc độ” này. Khi mọi thứ khác là bằng nhau, thì các công ty nhanh hơn cả trong mọi thị trường thường có lợi thế để thắng.

Hi vọng những chia sẻ tâm huyết này của tôi, có thể san sẻ phần nào Pain của các bạn - những người hàng ngày tham gia rất nhiều các buổi họp, cuộc thảo luận trên mọi quy mô khác nhau, từ đó là có thể chia sẻ góc nhìn trải nghiệm của tôi về vai trò của Input cơ bản cần có trước mỗi buổi họp. Tôi tin rằng, bản thân việc chia sẻ dựa trên sự thấu hiểu và tôn trọng thông qua bài viết này, cũng có thể là một trong những input cơ bản ban đầu để chúng ta hiểu được nguyên tắc của nhau hơn, trước khi bước vào bất kỳ một cuộc đối thoại ý nghĩa nào với nhau. Yeah, mình cùng keep fighting nhé!!!

Khi startup bước vào giai đoạn tăng trưởng, số lượng nhân sự mở rộng, thì việc người giữ vị trí đứng đầu bị nhân viên phàn nàn về trình độ chuyên môn là chuyện khó tránh khỏi. Khi đó, nhà sáng lập cần tỉnh táo, bản lĩnh để tìm ra thế mạnh của mình - là những việc giúp mình có thể đóng góp được nhiều nhất cho công ty. Từ đó là tập trung vào trau dồi, phát triển bộ kỹ năng xung quanh thế mạnh đó thật nhuần nhuyễn, tới mức không ai có thể phủ nhận được vai trò, vị trí của mình trong tổ chức. Với những mảng không phải là thế mạnh, người lãnh đạo cần trao quyền cho những nhân sự có năng lực triển khai tốt hơn và có thể tin tưởng được. P/s: Xin cám ơn Báo Đầu Tư đã ủng hộ và đăng lại bài Daily blog trước đó của tôi trên quý báo nhé!

Vừa qua, tôi có tham gia một buổi họp vô cùng ý nghĩa với nhóm nhà sáng lập một startup mà quỹ chúng tôi đầu tư và đồng hành tại Việt Nam. Chúng tôi chia sẻ thẳng thắn những cơ hội cùng với những khó khăn thách thức của startup và từ đó là tìm ra hướng triển khai nhiệm vụ hỗ trợ startup đó của tôi. Lúc sắp kết thúc buổi họp, nhà sáng lập chủ động hỏi lại tôi: “Liệu chúng tôi có thể giúp lại được gì cho em từ sau buổi họp này?”. Thực sự tôi đã vô cùng bất ngờ với câu hỏi này, tới mức tôi phải thốt lên: “Sao các anh có thể thông minh và tinh tế như vậy được chứ?”. Đây là lần đầu tiên tôi nhận được câu hỏi này từ các nhà sáng lập.

The instability of 2022 has taught startups in Vietnam many worthwhile lessons, laying the foundation for essential changes in their sustainable growth mindset, adaptability, value orientation, and disciplined business management. Startups should flexibly implement the controlled growth strategy at some critical points in 2023. This strategy helps startups focus on solidifying their internal power, thereby sustainably accelerating their growth flywheel with accumulated values over time. P/s: Special thanks to Vietcetera for republishing my previous blog with such perfect translation support for this English version!

Thế giới chúng ta đã từng bước qua 2 cuộc khủng hoảng: Bong bóng Dotcom (2001-2002) và khủng hoảng Tài chính (2008-2009). Mỗi cuộc khủng hoảng đi qua đều để lại những khó khăn lớn như: mất việc, giảm thu nhập, đời sống đi xuống. Không khó để chúng ta bắt gặp các thông tin về việc nhiều công ty cắt giảm nhân sự - từ các tập đoàn lớn cho tới các công ty startup, gần đây. Những startup sinh ra từ khủng hoảng (recession-based startups) lại mang cho mình thêm một sứ mệnh nữa: tạo ra thêm nhiều việc làm mới, góp phần lấy lại đà tăng tưởng cho nền kinh tế thế giới. P/s: Xin cám ơn quý báo đã đăng bài viết này của tôi. Bài viết này như là lời gợi nhắc tới tất cả chúng ta đừng để bất kì một cuộc khủng hoảng nào đi qua một cách lãng phí!

Cám ơn quý báo VnEconomy đã cho tôi có cơ hội được chia sẻ những suy nghĩ của mình trong quá trình làm nghề đầu tư khởi nghiệp tới nay. Đặc biệt trong đó, là suy nghĩ về vấn đề thông tin bất đối xứng tồn tại trong thế giới đầu tư khởi nghiệp. Là suy nghĩ về tính kết nối - yếu tố quan trọng nhất cần tìm thấy trong mỗi nhà sáng lập. Là suy nghĩ về điều gì cần sự kiên nhẫn và điều gì không nên kiên nhẫn trong đầu tư startup ở giai đoạn sớm, thông qua học thuyết học thuyết “Good money and bad money”. Cuối cùng là suy nghĩ về thời của sự kỷ luật đầu tư, sử dụng dòng tiền một cách thực sự hiệu quả, xây dựng được sức mạnh nội tại của tổ chức. Xin mời mọi người đón đọc bài phỏng vấn chi tiết của tôi trên VnEconomy nhé!

Start-up luôn cần chuẩn bị cho cả những thách thức, những gì mình không thể kiểm soát hoặc dự đoán, để biến nguy thành cơ, tối ưu “hiệu suất may mắn” để thành công. Thực tế, khoảng 50% bản lĩnh của một lãnh đạo giỏi nằm ở những gì họ làm với những điều không ngờ tới. Xin mời mọi người đón đọc chi tiết bài viết được Báo Đầu Tư đăng lên từ bài blog "Return on Luck: Bài học về sự may mắn của cá nhân và startup" trước đó của tôi nhé! P/s: Xin cám ơn quý báo rất nhiều vì luôn đánh giá cao và ủng hộ các bài viết của tôi nhé!

Vừa qua, tôi có dịp được gửi feedback của mình tới 2 nhà sáng lập khác nhau. Nhìn từ cách 2 nhà sáng lập này phản ứng lại với feedback của tôi đã khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về Ego (cái tôi) và vài trò Self-reflection (sự tự nhìn nhận lại bản thân) và Self-awareness (sự tự nhận thức bản thân) đối với các nhà sáng lập trong việc phát triển startup.

Tôi thường hay hỏi các nhà sáng lập về cách họ sử dụng thời gian, đặc biệt là thời gian cuối tuần. Tôi tin những nhà sáng lập ưu tú họ đều có những cách sử dụng thời gian cuối tuần của họ một cách chất lượng cao. Câu trả lời tôi thường nhận được từ họ là, bên cạnh việc nên dành thời gian nghỉ ngơi ý nghĩa bên gia đình và bạn bè, họ thường chiêm nghiệm các bài học về một tuần đã qua, đồng thời lên kế hoạch cho một tuần làm việc mới tốt hơn. Bài viết Daily Catchup hôm nay, tôi muốn chia sẻ về 5 câu hỏi quan trọng giúp các nhà sáng lập thực hiện hiệu quả việc đó.

Để đi tới thành công, các nhà sáng lập startup nhất định phải coi trọng các yếu tố con người, sản phẩm và lợi nhuận, theo thứ tự không thể đảo ngược. Thực tế, quan tâm tới yếu tố con người là việc khó nhất và nếu nhà sáng lập không làm tốt được điều này, hai yếu tố còn lại sẽ không có ý nghĩa. Quan tâm thực sự đến con người trong startup đồng nghĩa với việc tạo ra một nơi tốt thực sự để làm việc. P/s: Xin cám ơn Báo Đầu Tư đã đăng lại bài blog của tôi với đề tài " The Hardest Things: Con người và Xây dựng tổ chức trong startup" nhé!

Vừa qua, tôi rất vui mừng và cảm động khi được nhận ấn bản First Print - 6 Years of Stories, Reflections, Inspirations của Vietcetera, đánh dấu hành trình 6 năm thành lập và phát triển của startup này. Tôi rất vui khi mình được là một phần nhỏ bé trong hành trình này, với tư cách là người đọc - người viết - nhà đầu tư của Vietcetera. Lật dở đọc từng trang của cuốn sách này, tôi cảm nhận được sức nóng của nhiệt huyết, của những giọt mồ hôi và nước mắt, của sự kiên trì trong hạnh phúc của mỗi thành viên Vietcetera. Xin mời mọi người đón đọc nội dung bài phỏng vấn của tôi trong ấn bản đặc biệt này nhé!

Giống như startup luôn luôn phải đi tìm Product Market Fit, thì tôi - là nhà đầu tư khởi nghiệp - cũng cũng luôn đau đáu đi tìm Founder Investor Fit trong hoạt động đầu tư và hỗ trợ startup của mình. Tôi có nguyên tắc vàng trong đầu tư cho nỗ lực đi tìm Founder Investor Fit. Đó là, Know my founders and let founders know me - Hiểu về founder và để founder Hiểu về mình.

Đã hơn 3 năm từ ngày tôi chia sẻ bài blog với đề tài "Định nghĩa" lại PITCH dành cho startup và quỹ đầu tư. Khi đó tôi đã nhận thức sâu sắc rằng, Pitch Meeting nên được diễn ra hiệu quả hơn, dù từ những buổi họp đầu tiên giữa startup founder và VC. Các buổi họp này cần được tối ưu nhất về giá trị, vì các nhà sáng lập cần được nhận lại xứng đáng nhất với thời gian và công sức bỏ ra để chuẩn bị cho buổi pitch meeting.

With thousands of existing and new local startups vying for funding, which ones have the actual ability to weather the funding winter and prove their exponential growth potential? P/s: Special thanks to Vietcetera for listing our 2 portfolio companies Fundiin and M Village as two of 5 Vietnamese companies to watch in 2023! Please read my comments mentioned in the article to know why they deserve attention.

Vừa qua, chúng tôi có dịp ngồi xuống với anh Trường Bomi - đồng sáng lập và CEO của Rootopia, để trao đổi sâu sắc về những kế hoạch phát triển trong năm 2023. Ở anh, tôi luôn cảm nhận rõ được tinh thần chiến đấu mạnh mẽ với nguồn năng lượng dồi dào và tinh thần bền bỉ như một vận động viên chuyên nghiệp. Tôi cũng nhìn thấy ở anh tinh thần AQ không từ bỏ, bản lĩnh vượt qua các khó khăn thách thức. Tôi tin đội ngũ Rootopia đang giải bài toán khó nhưng rất ý nghĩa của thị trường, nên sẽ luôn cần bộ năng lực thực thi phù hợp và sự bền chí tới cùng. P/s: Cám ơn Báo Đầu Tư đã đăng lại một phần nội dung bài blog chia sẻ về lý do đầu tư vào Rootopia và bài blog về bài toán Cung-Cầu của tôi nhé!

Vừa qua, một nhà sáng lập startup quỹ chúng tôi đầu tư tại Việt Nam, có chia sẻ với tôi về phong cách quản lý startup theo thuyết hỗn loạn (Chaos theory). Nhờ phong cách anh theo đuổi này, đã giúp startup anh vượt qua được giai đoạn dịch khó khăn vừa qua. Câu chuyện chia sẻ của anh khiến tôi có nhiều suy nghĩ. Nhắc đến startup nói chung, chúng ta có thể dễ dàng hình dung ra môi trường của những áp lực deadlines không tưởng, biến những nhiệm vụ không thể thành có thể, những kế hoạch kinh doanh liên tục bị điều chỉnh, đi cùng với lo lắng cạn dòng tiền luôn thường trực. Do đó, có thể nói với startup sẽ chỉ có hai tình trạng tiêu biểu: Hỗn loạn có kiểm soát, và Chỉ đơn giản là Hỗn loạn.

Con người chúng ta khi đối diện với khó khăn, có người thì trốn chạy, đầu hàng, còn có người thì dũng cảm đối diện, cho thấy bản lĩnh của mình bằng việc xoay chuyển cục diện, tìm được lối ra, thậm chí là còn có thể đảo ngược từ khó khăn thành cơ hội cho mình. Đúng vậy, đó chính là tinh thần biến quả chanh chua chát thành cốc nước chanh thơm ngon bổ dưỡng.

Tết Nguyên Đán vừa qua, tôi trở về quê hương thăm gia đình họ hàng. Trước đó, tôi đã có sự chuẩn bị kỹ càng về tư tưởng cho các thành viên trong gia đình mình, thông qua những cuộc nói chuyện sâu sắc và thậm chí là qua các bài viết được tôi khéo léo đề cập tới việc lập gia đình và theo đuổi nghề VC. Dẫu có chuẩn bị là vậy, nhưng tôi vẫn gặp phải rất nhiều câu hỏi lặp lại từ mọi người về đề tài này. Do đó, trong bài Daily Catchup hôm nay, tôi muốn chia sẻ lại bài blog được viết vào đúng dịp sinh nhật chào đón tuổi 30 của tôi. Hi vọng những mong muốn này của tôi có thể nhận được sự thấu hiểu và ủng hộ từ mọi người nhiều hơn. Xin cám ơn và xin mời mọi người đọc chi tiết bài viết được đăng lại trên Vietcetera nhé!